Als beginnend leidinggevende word je meestal gekozen omdat je goed was in je vak. Je kende de klanten, de systemen en de valkuilen van het werk zelf. Precies die kwaliteit wordt in je eerste maanden een risico. De reflexen die je als vakspecialist succesvol maakten, werken als leidinggevende vaak tegen je. Je pakt dingen zelf op, je wilt aardig gevonden worden en je wilt laten zien dat de keuze voor jou terecht was.
In dit artikel lees je welke vijf valkuilen het vaakst opduiken, hoe je ze herkent aan je eigen gedrag en wat je concreet anders doet. Geen theorie over leiderschapsmodellen, maar situaties die je deze week tegenkomt: de medewerker die binnenloopt met een vraag, het teamoverleg dat uitloopt, de oud-collega die ineens anders naar je kijkt.
Waarom de eerste maanden als beginnend leidinggevende zo lastig zijn
De overstap van uitvoerder naar leidinggevende is geen promotie binnen hetzelfde vak. Het is een ander vak. Tot gisteren werd je beoordeeld op wat je zelf opleverde. Vanaf vandaag word je beoordeeld op wat je team oplevert. Je zelfvertrouwen is gebouwd op het eerste. Nu is je werk vaker onzichtbaar: een gesprek dat een conflict voorkomt, een prioriteit die je helder maakt, een medewerker die zelf een oplossing vindt omdat jij de goede vraag stelde.
Daarnaast verandert de relatie met iedereen om je heen tegelijk. Je oud-collega’s worden je medewerkers. Je leidinggevende wordt een sparringpartner in plaats van degene die je werk controleert. Niemand legt die verschuiving uit. Een breder overzicht van die overgang lees je in het hubartikel over voor het eerst leidinggeven en de stap van vakspecialist naar leider. De valkuilen hieronder zijn geen karakterfouten. Ze zijn de voorspelbare uitkomst van goede bedoelingen in een nieuwe rol, en juist daarom kun je ze op tijd herkennen.
Valkuil 1: te veel zelf blijven doen
Dit is de bekendste valkuil en tegelijk de hardnekkigste. Een medewerker loopt binnen met een klantvraag die hij niet direct kan oplossen. Jij weet het antwoord en zegt: laat maar, ik bel die klant wel even. Het kost je tien minuten, de klant is tevreden en de medewerker is opgelucht.
Tot dezelfde medewerker de volgende keer weer binnenloopt. En de week daarna drie collega’s. Binnen een paar maanden ben je de bottleneck van je eigen afdeling. Je agenda zit vol uitvoerend werk, je komt ’s avonds pas toe aan leidinggeven en je team leert niets bij.
Hoe je het herkent
- Je werkt structureel langer dan voor je promotie, terwijl je team niet harder lijkt te werken.
- Medewerkers komen met problemen naar je toe in plaats van met voorstellen.
- Bij je afwezigheid stapelen beslissingen zich op tot je terug bent.
Wat je anders doet
Stel eerst een vraag voordat je een antwoord geeft. Wat heb je al geprobeerd? Wat zou jij doen als ik er niet was? Die twee vragen veranderen binnen een paar weken het gedrag van je team. Bepaal daarnaast bewust welke taken je loslaat. Begin met werk waar een fout niet meteen grote gevolgen heeft. Hoe je dat stap voor stap aanpakt, lees je in het artikel over delegeren dat je kunt leren. Accepteer dat het in het begin langzamer gaat. Die investering betaal je één keer. Doe je het zelf, dan betaal je elke week opnieuw.
Valkuil 2: vriend willen blijven van je oud-collega’s
Je bent intern doorgegroeid en je nieuwe team bestaat uit mensen met wie je jarenlang koffie dronk en over het management klaagde. Nu ben jij dat management. Veel mensen die net leidinggevende zijn, proberen die verandering zo klein mogelijk te houden. Ze blijven meedoen met de grappen over de directie, schuiven moeilijke gesprekken voor zich uit en maken stilletjes uitzonderingen voor de collega met wie ze het best konden opschieten.
Het gevolg is voorspelbaar. Wie dicht bij je stond, voelt zich verraden als je toch een grens trekt. Wie verder van je af stond, ziet voortrekken. En jij raakt klem tussen je oude groep en je nieuwe rol.
Hoe je het herkent
Je merkt het aan uitstelgedrag. Een oud-maatje komt steeds te laat op het werkoverleg en je zegt er niets van. Je deelt informatie uit het MT-overleg in de wandelgang, omdat je er nog bij wilt horen. Of het gesprek op de gang valt stil zodra jij erbij komt staan, en dat steekt.
Wat je anders doet
Benoem de verandering hardop in een eerste gesprek met iedere medewerker afzonderlijk. Iets als: we hebben jaren naast elkaar gewerkt, dat verandert nu, en ik wil dat we het eerlijk bespreken als dat schuurt. Je hoeft niet afstandelijk te worden. Het verschil is dat je voor iedereen dezelfde maatstaf hanteert, ook voor de mensen die je graag mag. Stop daarnaast met meepraten over het management. Je hoeft beslissingen van hogerop niet te verdedigen alsof ze van jou zijn, maar je ondermijnt ze ook niet. Dat is loyaal naar boven en eerlijk naar beneden.
Gratis pdf
Acht vragen voor elke vrijdag
Sluit je week bewust af. Acht scherpe vragen die laten zien wat er echt speelde, wat beter kan en waar je aandacht volgende week heen moet.
Valkuil 3: alles tegelijk willen veranderen
Had je als medewerker al een lijst met ergernissen, dan is de verleiding als beginnend leidinggevende groot om meteen aan de slag te gaan. Een nieuw planningssysteem, een andere vergaderstructuur, een herverdeling van klanten. Je wilt laten zien dat je resultaat boekt.
Het probleem is dat je in je eerste weken nog niet weet waarom dingen zijn zoals ze zijn. Die omslachtige werkwijze kan een reden hebben die je niet ziet: een klant die ooit is misgegaan, een afspraak met een andere afdeling. Verander je te snel, dan verbruik je je krediet aan veranderingen die het team niet snapt. Voor de verandering die er echt toe doet, is dan geen draagvlak meer.
Hoe je het herkent
Je hebt na een maand vier initiatieven gestart, maar geen enkele is af. Medewerkers knikken in het overleg en doen daarna wat ze altijd deden. Of je hoort via via dat de nieuwe leidinggevende het wel even komt regelen.
Wat je anders doet
Gebruik je eerste weken om te kijken en te vragen. Laat iedere medewerker vertellen wat goed loopt, wat hem frustreert en wat hij zou veranderen in jouw rol. Noteer alles, maar beslis nog niets. Na zes tot acht weken kies je één of twee veranderingen die het team zelf ook belangrijk vindt en die snel zichtbaar worden. Eén uitzondering: zie je onveilig werken of grensoverschrijdend gedrag, dan grijp je direct in. Wachten is daar geen voorzichtigheid, maar nalatigheid.
Valkuil 4: geen tijd voor 1-op-1’s
Bijna elke beginnend leidinggevende is van plan om regelmatig individuele gesprekken te voeren. En bijna iedereen laat ze na een paar weken vallen. Er komt een spoedklus tussen, het MT vraagt om een rapportage. Het gesprek met een medewerker voelt minder urgent, dus het schuift door. Eerst één keer, dan structureel.
Wat je daarmee verliest, merk je pas later. Zonder vaste gesprekken hoor je problemen pas als ze groot zijn. Een medewerker die al maanden ontevreden is, meldt zich ineens met een ontslagbrief. Je weet niet waar mensen in willen groeien, dus je kunt ze ook niet de juiste klussen geven.
Hoe je het herkent
Kijk in je agenda van de afgelopen maand. Hoeveel gesprekken met individuele medewerkers gingen niet over een concreet probleem? Is het antwoord nul of één, dan zit je in deze valkuil.
Wat je anders doet
Plan de gesprekken als terugkerende afspraak in, bijvoorbeeld elke twee weken een half uur per medewerker. Behandel ze als een klantafspraak: verzetten alleen als het echt niet anders kan, en dan meteen een nieuw moment. Laat de medewerker de agenda bepalen. Jij vraagt en luistert. Waar loop je tegenaan? Wat heb je van mij nodig? Hoe je ook lastige onderwerpen bespreekbaar maakt, lees je in het artikel over gespreksvaardigheden voor leidinggevenden. Liever een kwartier per maand dat altijd doorgaat, dan een uur per week dat steeds wordt afgezegd.
Valkuil 5: je eigen leidinggevende niet benutten
Veel nieuwe leidinggevenden willen bewijzen dat ze het alleen kunnen. Ze gaan pas naar hun eigen manager als er iets mis is, het liefst met een oplossing erbij. Begrijpelijk voor een beginnend leidinggevende, maar je laat zo je belangrijkste bron van steun onbenut. Je leidinggevende kent de geschiedenis van je team, de politiek in de organisatie en de verwachtingen van de directie. Gebruik je die kennis niet, dan leer je alles op de harde manier.
Hoe je het herkent
Je spreekt je leidinggevende alleen in formele overleggen. Je weet niet precies waarop je over een half jaar wordt beoordeeld. Of je hoort achteraf dat je besluit botste met een afspraak op een hoger niveau.
Wat je anders doet
Vraag zelf om een vast overleg. Krijg in het eerste gesprek drie dingen helder: wat verwacht je in de eerste drie maanden, waaraan zie je over een half jaar dat ik goed functioneer, en hoe wil je op de hoogte blijven? Bespreek daarna ook waar je twijfelt. Een leidinggevende die alleen goede berichten hoort, wordt pas wakker als het te laat is.
Zo herken je als beginnend leidinggevende de valkuilen op tijd
De vijf valkuilen voelen in het moment allemaal als de juiste keuze. Zelf die klant bellen is efficiënt. Een oud-collega sparen is aardig. Een gesprek verzetten is pragmatisch. Daarom zie je ze pas als het patroon al vastzit. Een wekelijkse terugblik van een kwartier, bijvoorbeeld op vrijdagmiddag, helpt daartegen. Stel jezelf vier vragen:
- Welk werk heb ik zelf gedaan dat iemand in mijn team had kunnen doen?
- Welk gesprek heb ik uitgesteld, en waarom?
- Met welke medewerker heb ik echt gesproken, en met wie niet?
- Wat had ik met mijn leidinggevende moeten delen?
Schrijf de antwoorden op. Na een paar weken zie je patronen die je in de waan van de dag mist. Vraag daarnaast aan het eind van een 1-op-1: wat zou je willen dat ik meer doe, en wat minder? De eerste keer krijg je beleefde antwoorden. Doe je zichtbaar iets met wat je hoort, dan worden ze eerlijker.
Een werkbaar ritme voor de beginnend leidinggevende
Valkuilen voorkom je niet met goede voornemens, maar met een ritme dat je dwingt anders te werken. Blokkeer elke week tijd voor leidinggevend werk dat niet urgent voelt: gesprekken voorbereiden, prioriteiten bepalen, je terugblik. Zonder die blokken vullen anderen je agenda. Houd een vast teamoverleg met een voorspelbare agenda, zodat niet iedereen tussendoor binnenloopt.
Verdeel je eerste drie maanden in drie fasen. In maand één luister je: gesprekken met iedere medewerker, je leidinggevende en de afdelingen waarmee je samenwerkt. In maand twee kies je je eerste prioriteiten en bespreek je ze met het team. In maand drie voer je ze door en evalueer je samen. Dat ritme beschermt je tegen te snel veranderen en tegen eindeloos afwachten. En wees mild voor jezelf als beginnend leidinggevende. Het verschil tussen groeien en vastlopen zit niet in het vermijden van fouten, maar in hoe snel je ze opmerkt.
Veelgestelde vragen over de valkuilen van een beginnend leidinggevende
Wat is de grootste valkuil voor een beginnend leidinggevende?
In de praktijk is dat te veel zelf blijven doen. Het blijft lang onopgemerkt, omdat het in het begin goed lijkt te gaan. Pas na een paar maanden merk je dat je team afhankelijk van je is en dat jij geen tijd meer hebt voor leidinggeven.
Hoe ga je om met oud-collega’s die nu je medewerker zijn?
Benoem de verandering in een persoonlijk gesprek en spreek af dat je het bespreekbaar houdt als het schuurt. Blijf betrokken, maar hanteer voor iedereen dezelfde maatstaf en deel geen vertrouwelijke informatie meer in de wandelgang.
Hoe vaak voer je als beginnend leidinggevende 1-op-1 gesprekken?
Elke twee weken een half uur is een goed uitgangspunt. Bij een groot team kan eens per maand ook. Belangrijker dan de frequentie is dat de gesprekken altijd doorgaan.
Wanneer mag je als nieuwe leidinggevende dingen gaan veranderen?
Neem zes tot acht weken om te begrijpen waarom dingen zijn zoals ze zijn. Kies daarna één of twee veranderingen die het team zelf ook belangrijk vindt. Bij onveilige situaties grijp je direct in.
Wat kun je van je eigen leidinggevende vragen?
Een vast overleg en heldere verwachtingen over je eerste maanden en waarop je wordt beoordeeld. Gebruik je leidinggevende ook als sparringpartner bij twijfel en als bron van kennis over de verhoudingen in de organisatie.
De eerste maanden als beginnend leidinggevende bepalen voor een groot deel hoe je team je de komende jaren ziet. Dat betekent ook dat kleine keuzes nu veel opleveren. Een vraag stellen in plaats van een antwoord geven. Een moeilijk gesprek niet uitstellen. Een 1-op-1 laten doorgaan als het druk is.
Herken je jezelf als beginnend leidinggevende in een of meer van deze valkuilen, kies er dan één uit en werk daar de komende vier weken bewust aan. Bespreek het met je eigen leidinggevende en kijk elke vrijdag terug. Zo bouw je de gewoonten op die je rol vraagt, in plaats van de gewoonten die je vakmanschap je meegaf.
Even sparren over jouw leiderschap?
Laat je gegevens achter, dan plannen we een impactcall van dertig minuten. We kijken waar jij staat, wat je wilt ontwikkelen en of SiET! daarbij past. Past het niet, dan zeggen we dat gewoon.