Bijna iedere nieuwe leidinggevende begint met goede bedoelingen. Je wilt een leider zijn die luistert, die vertrouwen geeft en die eerlijk is als het schuurt. Toch merkt je team daar vaak weinig van. De vraag hoe word je een goede leidinggevende gaat daarom minder over wat je van plan bent en meer over wat je mensen je elke dag zien doen. Tussen die twee zit een kloof, en die kloof is groter dan de meeste leidinggevenden denken.
Je beoordeelt jezelf op je intenties. Je medewerkers beoordelen je op je gedrag. Je wilt ruimte geven, maar je herschrijft de offerte van je medewerker toch nog even. Hieronder lees je hoe je die kloof dicht: met gewoontes, feedback, een reflectieritme en gedrag dat je meetbaar maakt.
Waarom goede bedoelingen niet genoeg zijn
Intenties zijn onzichtbaar. Niemand in je team kan in je hoofd kijken. Wat ze wel zien, is dat je het teamoverleg tien minuten te laat binnenkomt, dat je een 1-op-1 voor de derde keer verschuift of dat je bij een fout eerst vraagt wie het gedaan heeft. Uit die waarnemingen trekken mensen hun conclusies, en die conclusies zijn vaak hard. Een verschoven gesprek leest als: ik ben niet belangrijk. Een snelle correctie leest als: hij vertrouwt me niet.
Daar komt bij dat je jezelf structureel milder beoordeelt dan anderen dat doen. Je kent de context van je eigen gedrag. Je weet dat je die ochtend een lastig gesprek met de directeur had en daarom kortaf was. Je medewerker weet dat niet. Hij ziet alleen een leidinggevende die kortaf was. Wie wil weten hoe je een goede leidinggevende wordt, moet dus eerst accepteren dat het eigen gevoel een onbetrouwbare meetlat is.
In je eerste maanden is dat extra lastig, omdat je zelf nog aan het landen bent in je rol. Een breder beeld van die overgang lees je in het hubartikel over voor het eerst leidinggeven en de stap van vakspecialist naar leider.
Hoe word je een goede leidinggevende: begin bij één gedraging
De meeste leidinggevenden formuleren hun ambities te groot. Ik wil meer coachen. Ik wil beter communiceren. Ik wil meer vertrouwen geven. Dat zijn waarden, geen gedrag. Je kunt er geen dinsdagochtend mee beginnen. Daardoor blijft het bij een voornemen dat na twee drukke weken verdwijnt.
Vertaal elke ambitie daarom naar één concrete gedraging die je kunt waarnemen. Meer coachen wordt: in elk gesprek waarin een medewerker met een probleem komt, stel ik eerst twee vragen voordat ik iets voorstel. Beter communiceren wordt: na elk MT-overleg deel ik binnen een dag de drie belangrijkste besluiten met mijn team. Meer vertrouwen geven wordt: ik lees een stuk van een medewerker één keer en geef dan maximaal drie opmerkingen.
De test van de camera
Een eenvoudige toets: zou iemand met een camera in de hoek van de kamer kunnen zien of je het gedaan hebt? Zo ja, dan heb je een gedraging. Zo nee, dan heb je nog een intentie. Een goede leidinggevende worden begint bij dat verschil. Kies er één, hooguit twee tegelijk. Wie vijf dingen tegelijk wil veranderen, verandert er meestal geen enkele.
Gewoontes bouwen in een volle agenda
Nieuw gedrag houdt het alleen vol als het niet elke keer een bewuste keuze vraagt. In een agenda vol overleggen, mails en medewerkers die binnenlopen, verlies je het anders van je oude reflexen.
Koppel nieuw gedrag daarom aan een vast moment dat al in je dag zit. Na elk teamoverleg neem je twee minuten om op te schrijven wie er weinig zei. Bij het openen van een 1-op-1 leg je je telefoon omgekeerd op tafel en stel je dezelfde openingsvraag: wat houdt je deze week het meest bezig? Voordat je een mail met een besluit verstuurt, lees je hem één keer terug vanuit de ogen van de ontvanger.
Zulke ankers lijken klein, en dat is precies de bedoeling. Een gewoonte die tien seconden kost, houd je vol in een week met deadlines. Een gewoonte die een uur kost, sneuvelt bij de eerste klantcrisis. Wie zich afvraagt hoe je een goede leidinggevende wordt, krijgt hier een nuchter antwoord: door kleine dingen zo vaak te herhalen dat je er niet meer over nadenkt.
Maak het makkelijk en zichtbaar
Zet je voornemen ergens waar je het tegenkomt. Een terugkerende agenda-afspraak van vijf minuten op maandagochtend werkt beter dan een notitie die je nooit meer opent. Het voelt schools, maar zo blijft de vraag hoe je een goede leidinggevende wordt elke week concreet.
Gratis pdf
Acht vragen voor elke vrijdag
Sluit je week bewust af. Acht scherpe vragen die laten zien wat er echt speelde, wat beter kan en waar je aandacht volgende week heen moet.
Feedback ophalen zonder dat je mensen je gaan sparen
Je hebt een spiegel nodig, en die spiegel zit in je team. Het probleem is dat medewerkers hun leidinggevende zelden ongevraagd eerlijk vertellen hoe ze hem ervaren. Er zit een machtsverschil tussen jullie, ook als je dat zelf niet zo voelt. Wie je om feedback vraagt met de vraag of alles goed gaat, krijgt een beleefd ja.
Maak je vraag daarom specifiek en klein. Vraag niet hoe je het doet, maar: ik probeer in overleggen minder snel met de oplossing te komen, heb je daar de afgelopen twee weken iets van gemerkt? Of: wat zou je willen dat ik vaker doe, en wat minder? Een concrete vraag geeft de ander toestemming om iets concreets te zeggen.
Wat je doet met wat je hoort
Het moment na de feedback bepaalt of je ooit nog eerlijke feedback krijgt. Ga je in de verdediging of leg je uit waarom het zo ging, dan leert je medewerker dat eerlijkheid geen zin heeft. Zeg dank je, vraag door met een voorbeeld en vertel wat je ermee gaat doen. Kom er twee weken later op terug: je zei dat ik in het overleg vaak onderbreek, ik heb daarop gelet, merk je verschil? Dat ene zinnetje doet meer voor je geloofwaardigheid dan welk leiderschapsprogramma ook.
Hoe je die open houding ook in je gewone gesprekken met medewerkers vasthoudt, lees je in het artikel over coachend leidinggeven en sturen op groei zonder het over te nemen.
Een reflectieritme dat je echt volhoudt
Gewoontes en feedback hebben pas effect als je ze regelmatig samenbrengt. Zonder vast moment om terug te kijken, verdwijnen je leermomenten in de waan van de dag.
Plan daarom een vast moment per week, bijvoorbeeld een kwartier op vrijdagmiddag. Houd het simpel en gebruik elke week dezelfde vragen:
- Hoe vaak heb ik deze week mijn gekozen gedraging laten zien?
- In welke situatie lukte het niet, en wat gebeurde er vlak daarvoor?
- Welke feedback kreeg ik, gevraagd of ongevraagd?
- Wat doe ik volgende week anders, concreet en op welk moment?
Schrijf de antwoorden op, in een notitieboek of een eenvoudig document. Na een maand zie je patronen die je in het moment mist. Misschien val je steeds terug in oud gedrag op maandag, als de week begint met een vol MT-overleg. Of juist bij één specifieke medewerker die je onzeker maakt. Een goede leidinggevende worden is in die zin onderzoek naar jezelf. Kijk eens per kwartaal breder: welke gedraging zit inmiddels in je systeem en welke kies je als volgende?
Meetbaar maken wat je wilt veranderen
Wat je niet meet, schat je verkeerd in. Bijna iedere leidinggevende denkt dat hij vaker doorvraagt, vaker complimenten geeft en minder onderbreekt dan in werkelijkheid het geval is. Een eenvoudige telling maakt dat zichtbaar zonder dat het een administratief monster wordt.
Houd een week lang een turflijst bij. Hoe vaak gaf je een antwoord terwijl je ook een vraag had kunnen stellen? Hoe vaak ging een 1-op-1 door zoals gepland? Hoeveel minuten sprak jij in het teamoverleg, en hoeveel je team?
Signalen uit je team
Naast je eigen telling kun je letten op signalen die je gedrag indirect laten zien. Komen medewerkers vaker met een voorstel in plaats van alleen met een probleem? Nemen ze in het overleg vaker het woord zonder dat jij ze aanwijst? Beslissen ze kleine dingen zelf als je er niet bent? Zulke verschuivingen gaan langzaam, maar ze vertellen eerlijker dan je eigen gevoel of je gedrag verandert. Wil je weten hoe je een goede leidinggevende wordt zonder op dat gevoel te varen, dan is dit de plek om te beginnen.
De rol van je eigen leidinggevende of coach
Je kunt veel zelf, maar niet alles. Blinde vlekken zijn per definitie vlekken die je zelf niet ziet. Iemand die je regelmatig in actie ziet en die geen belang heeft bij het sparen van je gevoelens, is daarom onmisbaar. Dat kan je eigen leidinggevende zijn, een ervaren collega in een andere afdeling of een externe coach.
Maak die rol expliciet. Vertel je leidinggevende welke gedraging je aan het oefenen bent en vraag of hij er in overleggen op wil letten. Veel directeuren willen hun nieuwe leidinggevenden graag helpen, maar weten niet waarmee. Geef ze die aanknopingspunten.
Een coach voegt iets anders toe. Waar je eigen leidinggevende ook een beoordelaar is, kijkt een coach puur naar je ontwikkeling. Daar is het makkelijker om toe te geven dat je bij een bepaalde medewerker steeds dichtklapt. Herken je de neiging om alles zelf op te lossen, lees dan ook het artikel over de valkuilen van je eerste maanden als beginnend leidinggevende.
Veelgestelde vragen over een goede leidinggevende worden
Hoe word je een goede leidinggevende als je net bent begonnen?
Begin niet met een lijst van alles wat je wilt verbeteren, maar met één concrete gedraging die je team kan zien. Bijvoorbeeld: in elk gesprek eerst twee vragen stellen voordat je een oplossing geeft. Koppel die gedraging aan een vast moment in je dag, vraag na twee weken aan een paar medewerkers of ze verschil merken en kijk elke vrijdag een kwartier terug. Pas als het gedrag vanzelf gaat, kies je de volgende. Zo groei je stap voor stap.
Waarom zien medewerkers mijn goede bedoelingen niet?
Omdat bedoelingen onzichtbaar zijn. Je medewerkers zien alleen je gedrag, zonder de context die jij wel kent. Een verschoven 1-op-1 of een snelle correctie van hun werk leggen ze uit als gebrek aan interesse of vertrouwen, ook als jij het anders bedoelde. Je beoordeelt jezelf op je intenties en zij beoordelen je op wat ze waarnemen. Wil je dat je bedoelingen landen, dan moet je ze vertalen naar herhaald, zichtbaar gedrag. Pas als mensen dat gedrag een aantal keer achter elkaar zien, gaan ze erop vertrouwen dat het geen toeval is.
Hoe vraag je eerlijke feedback aan je team?
Stel een kleine, specifieke vraag in plaats van een algemene. Vraag niet of alles goed gaat, maar of iemand heeft gemerkt dat je in overleggen minder snel met een oplossing komt. Een vraag als wat zou je willen dat ik vaker doe en wat minder werkt ook goed aan het eind van een 1-op-1. Reageer daarna zonder je te verdedigen: bedank, vraag om een voorbeeld en vertel wat je ermee doet. Kom er later op terug. Als mensen zien dat hun feedback iets verandert, worden ze bij elke volgende vraag eerlijker.
Hoe lang duurt het voordat nieuw leiderschapsgedrag een gewoonte is?
Dat verschilt per persoon en per gedraging, en er is geen vast aantal weken dat voor iedereen geldt. Wel weet je uit de praktijk dat eenvoudig gedrag dat je aan een vast moment koppelt sneller blijft hangen dan complex gedrag zonder anker. Reken op een periode van meerdere weken tot een paar maanden waarin je bewust moet blijven opletten. Een wekelijkse terugblik helpt je om terugval op tijd te zien. Zie terugval niet als mislukking, maar als informatie over de situaties waarin je oude reflex het overneemt.
Heb je een coach nodig om een betere leidinggevende te worden?
Niet per se, maar je hebt wel iemand nodig die je in actie ziet en eerlijk terugkoppelt. Dat kan je eigen leidinggevende zijn, mits je hem vertelt waaraan je werkt en vraagt erop te letten. Een externe coach heeft als voordeel dat hij geen beoordelaar is. Daardoor is het makkelijker om te bespreken waar je echt vastloopt, zoals een medewerker bij wie je steeds dichtklapt of een overleg waarin je je mening inslikt. Juist die situaties blijven zonder spiegel vaak jarenlang onaangeroerd, ook bij ervaren leidinggevenden.
Hoe word je een goede leidinggevende? Niet door te weten wat goed leiderschap is, want dat weet je waarschijnlijk al. Wel door de afstand tussen wat je wilt en wat je doet elke week een stukje kleiner te maken. Eén gedraging, gekoppeld aan een vast moment, gecontroleerd met feedback uit je team en een eerlijke terugblik op vrijdag.
Wie zo werkt, merkt na een paar maanden dat het team anders reageert. Dat is het bewijs dat je een goede leidinggevende aan het worden bent. Wil je daar niet alleen in staan, dan kan een sparringpartner van buiten helpen om je blinde vlekken sneller te zien. Bij SiET werken we precies op dat snijvlak van intentie en gedrag, met leidinggevenden die net zijn begonnen en met de directeuren die hen hebben aangesteld.
Even sparren over jouw leiderschap?
Laat je gegevens achter, dan plannen we een impactcall van dertig minuten. We kijken waar jij staat, wat je wilt ontwikkelen en of SiET! daarbij past. Past het niet, dan zeggen we dat gewoon.